เอ็นร้อยหวาย (Achilles Tendon) เป็นเส้นเอ็นที่แข็งแรงและมีความยืดหยุ่นสูง ซึ่งเชื่อมต่อกล้ามเนื้อน่องเข้ากับกระดูกส้นเท้า การฉีกขาดของเอ็นร้อยหวายสามารถทำให้เกิดอาการปวดรุนแรงและส่งผลต่อความสามารถในการเดิน วิ่ง หรือยืนเขย่งปลายเท้าได้

สาเหตุที่ทำให้เอ็นร้อยหวายบาดเจ็บหรือฉีกขาด 

ภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดมักเกิดขึ้นเมื่อเส้นเอ็นถูกยืดออกเกินขีดจำกัด อาจเกิดขึ้นในระหว่างกิจกรรมที่มีการเปลี่ยนทิศทางอย่างรวดเร็ว การกระโดด หรือการลงน้ำหนักอย่างรุนแรง สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่:

• การเล่นกีฬาที่ต้องใช้การวิ่ง การกระโดด หรือการเปลี่ยนทิศทางอย่างกะทันหัน เช่น บาสเกตบอล เทนนิส ฟุตบอล
• การสะดุดหรือล้ม
• การได้รับบาดเจ็บโดยตรงที่เอ็นร้อยหวาย

ปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการฉีกขาดของเอ็นร้อยหวาย มีหลายปัจจัย ได้แก่:

• อายุ (พบบ่อยในช่วงอายุ 30-50 ปี)
• เพศ (พบมากกว่าในเพศชาย)
• การใช้ยาบางชนิด เช่น ยาปฏิชีวนะกลุ่มฟลูออโรควิโนโลน และสเตียรอยด์
• โรคประจำตัว เช่น โรคเบาหวาน โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์

อาการที่พบบ่อยของภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาด ได้แก่:

• อาการปวดเฉียบพลันและรุนแรงบริเวณด้านหลังข้อเท้าหรือน่อง
• ได้ยินเสียง “ป๊อก” หรือ “ฉีกขาด” ขณะเกิดอาการบาดเจ็บ
• ไม่สามารถเดิน วิ่ง หรือยืนเขย่งปลายเท้าได้
• มีอาการบวมและฟกช้ำบริเวณด้านหลังข้อเท้าหรือน่อง

แพทย์จะทำการวินิจฉัยภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาด (Achilles Tendon Rupture) โดยพิจารณาจากประวัติทางการแพทย์ การตรวจร่างกาย และการตรวจทางภาพถ่ายรังสี เช่น อัลตราซาวด์และ MRI เพื่อตรวจสอบขอบเขตของการบาดเจ็บ โดยการรักษาเบื้องต้นสำหรับภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดประกอบด้วยการพักการใช้งานเท้า การใช้ความเย็น การกด และการยกขาสูง (RICE) เป็นต้น

ในส่วนภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดแบบสมบูรณ์ มักแนะนำให้ทำการผ่าตัดเพื่อช่วยให้ฟื้นตัวเร็วขึ้นและลดความเสี่ยงของการฉีกขาดซ้ำ ซึ่งปัจจุบันเทคนิคที่ใช้ในการผ่าตัดซ่อมแซมเอ็นร้อยหวายที่ฉีกขาดเฉียบพลันคือ Hybrid Technique ซึ่งเป็นการรวม 2 เทคนิค ได้แก่:

• การซ่อมแซมแบบเจาะผ่านผิวหนัง (Percutaneous Repair) สำหรับส่วนล่างของเอ็น เทคนิคนี้เป็นการบุกรุกน้อยที่สุด ช่วยรักษาสภาพผิวหนังบริเวณนี้ที่มีความเปราะบางสูง
• การซ่อมแซมแบบเปิดขนาดเล็ก (Mini-Open Repair) สำหรับส่วนบนของเอ็น ช่วยลดความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บของเส้นประสาท และสามารถใช้ร่วมกับการยืดเอ็นร้อยหวายในกรณีที่ผู้ป่วยมีภาวะเอ็นร้อยหวายหดรัด เพื่อให้การฟื้นตัวดียิ่งขึ้น

คำแนะนำการป้องกันเอ็นร้อยหวายบาดเจ็บหรือฉีกขาด

เพื่อป้องกันภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาด ควรปฏิบัติตามแนวทางดังต่อไปนี้:

• อบอุ่นร่างกายให้เหมาะสมก่อนออกกำลังกาย
• สวมรองเท้าที่มีการรองรับที่ดี
• ค่อยๆ เพิ่มระดับความเข้มข้นและระยะเวลาการออกกำลังกายอย่างเป็นขั้นตอน
• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
• ดูแลและรักษาโรคประจำตัวที่อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการฉีกขาดของเอ็นร้อยหวาย