การผ่าตัดซ่อมแซมกล้ามเนื้อบริเวณหัวไหล่ (Arthroscopic Rotator Cuff Repair หรือ ARCR) และการผ่าตัดอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง

การซ่อมแซมกล้ามเนื้อบริเวณหัวไหล่ด้วยการส่องกล้อง (ARCR) มักจะทำร่วมกับการผ่าตัดอื่น ๆ ในการผ่าตัดเดียวกัน เพื่อให้การรักษาบาดแผลที่หัวไหล่ครบถ้วน ได้ประสิทธิภาพของการผ่าตัดรักษาที่ดีที่สุดในครั้งเดียว

การผ่าตัดนี้มักจะทำภายใต้การดมยาสลบ ร่วมกับการบล็อกเส้นประสาทบรากีออล (Interscalene, Suprascapular หรือ Axillary) แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านการดมยาสลบจะอธิบายความเสี่ยงและประโยชน์ก่อนที่จะทำการให้ดมยาสลบก่อนการผ่าตัด การบล็อกเส้นประสาทจะทำภายใต้การตรวจอัลตราซาวด์ ก่อนหรือหลังการดมยาสลบ และยังช่วยในการควบคุมความเจ็บปวดหลังการผ่าตัดได้อีกด้วย

ประเภทของการผ่าตัดอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง

1. การผ่าตัดส่องกล้อง (Arthroscopic Portals)

การผ่าตัดส่องกล้องคือ การเปิดช่องแผลเล็ก ๆ ที่ผ่านผิวหนังเข้าสู่หัวไหล่หรือหัวเข่า เพื่อใส่กล้องและเครื่องมือการผ่าตัดเข้าไปในบริเวณที่ต้องการผ่าตัดรักษา ขนาดของช่องมักจะมีขนาดประมาณ 1 เซนติเมตร จำนวนรูแผล จะขึ้นอยู่กับรายละเอียด ความจำเป็นของกระบวนการผ่าตัด โดยปกติแล้วจะมีประมาณ 3-5 รูแผลส่องกล้องผ่าตัด

2. การผ่าตัดซ่อมแซมกล้ามเนื้อหัวไหล่

การผ่าตัดเริ่มต้นด้วยการหาตำแหน่งและการทำความสะอาดแผลที่เกิดจากการฉีกขาดของกล้ามเนื้อหัวไหล่รวมถึงการพิจารณาว่าฉีกขาดที่ไหน มีจำนวนเส้นเอ็นกี่เส้น รูปแบบการฉีกขาด ระดับของการยืดตัว และคุณภาพของเนื้อเยื่อเส้นเอ็น ข้อมูลทั้งหมดจะถูกวิเคราะห์และจัดประเภท ซึ่งจะนำไปสู่การวางเทคนิคและรูปแบบของการผ่าตัดซ่อมแซม

การผ่าตัดซ่อมแซมแบบแถวเดียว เทียบกับ การผ่าตัดซ่อมแซมแบบสองแถว:
การผ่าตัดซ่อมแซมแบบสองแถว ซึ่งแสดงในภาพนี้ มีพื้นที่สัมผัสของเส้นเอ็นที่มากกว่า ซึ่งอาจมีข้อได้เปรียบทางชีวกลศาสตร์ แต่ยังไม่มีข้อสรุปที่ชัดเจนจากหลักฐานทางคลินิก การผ่าตัดซ่อมแซมแบบสองแถวจะได้ผลดีที่สุดหากมี 3 ปัจจัยที่สำคัญคือ 1. คุณภาพกระดูกที่ดีในพื้นที่ยึดเกาะ 2. ความตึงของเนื้อเยื่อกล้ามเนื้อหัวไหล่ และ 3. คุณภาพของเนื้อเยื่อ หากไม่มีเงื่อนไขเหล่านี้ การซ่อมแซมแบบแถวเดียวจะเป็นทางเลือกที่ดีกว่าแบบสองแถว กล่าวคือการเลือกใช้การซ่อมแซมแบบแถวเดียวหรือสองแถว ควรพิจารณาตามกรณีไป โดยคำนึงถึงความเสี่ยงและประโยชน์

3. การผ่าตัด Acromioplastyตามที่แสดงในภาพ infographic จาก Arthroscopy Journal การผ่าตัด Acromioplasty มักจะทำร่วมกับการซ่อมแซมกล้ามเนื้อหัวไหล่ โดยเฉพาะในกรณีที่มี acromion แบบโค้งหรือมีสันเขา การผ่าตัดนี้ใช้เวลาเพียงไม่กี่นาที ช่วยลดสาเหตุทางกลไกของการฉีกขาดของกล้ามเนื้อหัวไหล่ (impingement) สามารถปรับมุมมองขณะการผ่าตัดให้เห็นชัดเจนมากขึ้น และอาจมีผลลัพธ์ทางชีวภาพที่ดีขึ้นเมื่อปล่อยปัจจัยการเจริญเติบโตออกจากพื้นผิวกระดูก

4. การผ่าตัดข้อกระดูกสะบักและกระดูกไหปลาร้า (Acromioclavicular Joint Resection)

โรคข้อกระดูกสะบักและกระดูกไหปลาร้าเป็นปัญหาที่เกี่ยวข้องในบริเวณหัวไหล่ ซึ่งอาจเกิดปัญหาที่แยกต่างหากหรือเชื่อมโยงกับอาการกล้ามเนื้อหัวไหล่ การอักเสบของข้ออาจทำให้เกิดอาการปวดขณะเคลื่อนไหวหัวไหล่ โดยเฉพาะเมื่อยกไหล่หรือการเคลื่อนไหวโดยการเอื้อมแขน การมีสันโหนกกระดูกที่เสื่อมอาจทำให้เส้นเอ็นกล้ามเนื้อหัวไหล่ถูกกดทับ

โดยขั้นตอนในการผ่าตัดนี้ใช้เวลาประมาณ 10 นาที การพิจารณาการผ่าตัดนี้จะขึ้นอยู่กับอาการทางคลินิกและผลการตรวจ MRI ที่พบการกดทับจากสันโหนกกระดูกที่เสื่อม

5. กระบวนการ Crimson Duvet (Microfractures ในกระดูกที่จุดยึดของเส้นเอ็นที่ฉีกขาด)อินโฟกราฟิกจาก Arthroscopy Journal อธิบายกระบวนการนี้ โดยปกติแล้วจะทำในระหว่างการผ่าตัดกล้ามเนื้อหัวไหล่ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพทางชีวภาพ ส่งผลให้ผลการผ่าตัดดีขึ้น

6. การผ่าตัดปล่อยข้อและการตัดเนื้อเยื่อที่ช่องระหว่างหัวไหล่

การผ่าตัดเหล่านี้ใช้ในการรักษาการอาการไหล่ติดของข้อต่อหัวไหล่ (frozen shoulder) เพื่อเพิ่มการเคลื่อนไหวของหัวไหล่ กล้ามเนื้อหัวไหล่และ Adhesive Capsulitis (frozen shoulder) มีความสัมพันธ์กัน ซึ่งถ้าเป็นข้างหนึ่งจะส่งปัญหาต่ออีกข้างหนึ่งได้

การพิจารณาผ่าตัดนี้จะขึ้นอยู่กับอาการทางคลินิก การตรวจร่างกายก่อนและระหว่างการผ่าตัด และผลการผ่าตัดที่พบการหนาของข้อ ในประสบการณ์ของผม มากกว่าครึ่งหนึ่งของผู้ป่วยกล้ามเนื้อหัวไหล่มีความสัมพันธ์กับ Adhesive Capsulitis และต้องการการผ่าตัดปล่อยเนื้อเยื่อในระดับต่าง ๆ กัน

7. การผ่าตัด Biceps Tenotomy / Biceps Tenodesis

เส้นเอ็นของกล้ามเนื้อ Biceps ท่อนยาว ซึ่งอยู่ภายในข้อไหล่สามารถก่อให้เกิดปัญหา เช่น การอักเสบ การฉีกขาด และการหลุดจากตำแหน่งได้

  • Biceps Tenotomy เป็นกระบวนการง่าย ๆ โดยการตัดเส้นเอ็นที่จุดยึดในหัวไหล่และให้มันหดกลับไปที่แขนส่วนบน อาจทำให้เกิด “Popeye deformity” (ตุ่มที่เห็นได้ชัดในแขน) และมีอาการตะคริวของกล้ามเนื้อโดยเฉพาะเมื่อยกของหนัก
  • Biceps Tenodesis เป็นกระบวนการที่ซับซ้อนมากขึ้น ซึ่งจะต้องตัดเส้นเอ็นและยึดมันกับกระดูกแขนที่ตำแหน่งอื่น การฟื้นตัวจากกระบวนการนี้ใช้เวลานานกว่า

การเลือกใช้ Tenotomy มักจะใช้กับผู้ป่วยสูงอายุที่มีไขมันในแขนมากและต้องการการฟื้นตัวที่เร็วกว่า ในขณะที่ Tenodesis จะเหมาะสมกับผู้ป่วยที่อายุน้อยและมีกล้ามเนื้อแขนหรือผู้ที่ยังจำเป็นต้องยกของหนักในการทำงานหรือออกกำลังกายนั่นเอง

8. การผ่าตัดเพื่อสร้างกระดูกเหนือกระดูกหัวไหล่ (Superior Capsular Reconstruction)

SCR ใช้ในการรักษาการฉีกขาดของกล้ามเนื้อหัวไหล่ที่ไม่สามารถซ่อมแซมได้ด้วยการเย็บตามปกติ กระบวนการนี้จะสร้างกระดูกเหนือกระดูกหัวไหล่ใหม่ ซึ่งเป็นโครงสร้างสำคัญที่ช่วยรักษาความมั่นคงแข็งแรงของข้อ ซึ่งเปรียบเสมือนการทำให้ลูกบอลอยู่ในซ็อกเก็ต

กระบวนการนี้มักจะทำในกรณีของการฉีกขาดของกล้ามเนื้อหัวไหล่ที่มีขนาดใหญ่หรือไม่สามารถซ่อมแซมได้ หากเส้นเอ็น Biceps ท่อนยาวยังคงใช้งานได้ ทางศัลยแพทย์จะเลือกการผ่าตัดแรกสำหรับการเสริมข้อเหนือข้อหัวไหล่ หากเส้นเอ็น Biceps ไม่สามารถใช้งานได้ (เช่น การฉีกขาดที่จุดยึดในกระดูกหรือ SLAP tear) ศัลยแพทย์จะเลือกใช้วัสดุสังเคราะห์หรือผิวหนังทางการแพทย์มาผ่าตัดมาเสริมความมั่นคงและแข็งแรงของข้อนั่นเอง

หากท่านมีอาการบริเวณหัวไหล่ และต้องการเข้ารับการปรึกษาเพื่อรักษาอย่างถูกวิธีสามารถติดต่อเข้ามาตามรายละเอียดด้านล้างนี้

DR. PRATYA JARATJITWILAI

PRATYA BONE CARE

Email : pratyabonecare@gmail.com

LINE ID : pratyabonecare